Budak ketagih gajet kerap gelisah, rasa rendah diri

KETAGIHAN digital dalam kalangan kanak-kanak merupakan satu isu yang semakin membimbangkan. Pada era moden ini, penggunaan teknologi seperti telefon pintar, tablet, komputer riba dan permainan video telah menjadi sebahagian daripada kehidupan seharian kanak-kanak.

Kajian menunjukkan bahawa kanak-kanak Malaysia menghabiskan purata 2 hingga 4 jam sehari menggunakan peranti digital untuk tujuan hiburan dan komunikasi. Statistik daripada Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC) pula menunjukkan pada 2023, sebanyak 91.6 peratus kanak-kanak di Malaysia mempunyai akses kepada peranti digital sama ada melalui milikan sendiri atau ­milikan ibu bapa.

Fenomena ini memperlihatkan betapa meluasnya penggunaan teknologi dalam kalangan kanak-kanak. Peningkatan ke­tagihan digital ini menjadi satu masalah kerana ia boleh memberikan kesan buruk kepada perkembangan fizikal, mental, dan sosial kanak-kanak.

Ketagihan digital merujuk kepada keadaan di mana seseorang kanak-kanak mempunyai kebergantungan yang berlebihan terhadap peranti digital sehingga mengganggu aktiviti harian mereka. Sebagai contoh, kanak-kanak yang terlalu asyik menggunakan gajet berkemungkinan mengalami kekurangan waktu tidur, kurang bersenam, dan sukar menumpukan perhatian dalam pembelajaran di sekolah.

Kajian daripada Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) juga menyatakan bahawa kanak-kanak yang menghabiskan lebih daripada 2 jam sehari dengan skrin digital berisiko lebih tinggi untuk mengalami masalah kesihatan mental seperti keresahan dan kemurungan.

Dalam konteks semasa, teknologi digital memberikan banyak kemudahan dan manfaat kepada kanak-kanak dalam aspek pembelajaran dan komunikasi. Platform seperti YouTube, TikTok, dan permainan online seperti Roblox dan Minecraft menawarkan kandungan yang menyeronokkan serta interaktif.

Namun, tanpa kawalan yang betul, penggunaan teknologi ini boleh menjadi tidak terkawal dan menyebabkan ketagihan digital dalam kalangan kanak-kanak.

Punca utama

Ketagihan digital dalam kalangan kanak-kanak semakin meningkat dan berpunca daripada pelbagai faktor yang saling berkaitan.

Salah satu faktor utama yang menyebabkan ketagihan digital adalah kandungan yang menarik. Dalam dunia digital yang sema­kin maju, permainan dalam talian, media sosial, dan aplikasi direka dengan elemen yang mampu menarik perhatian kanak-kanak dan mengekalkan minat mereka untuk terus menggunakan peranti.

Contohnya, permainan seper­ti Roblox, Minecraft, dan Fortnite menawarkan pengalaman interaktif yang menyeronokkan serta memberikan ganjaran dalam bentuk pencapaian maya, yang mendorong kanak-kanak untuk terus bermain. Selain itu, platform seperti YouTube dan TikTok menyajikan video-video pendek yang berterusan dan sukar untuk dihentikan, menjadikan kanak-kanak cenderung menghabiskan masa yang lama melayari kandungan tersebut.

Dalam dunia moden, kanak-kanak juga sering dipengaruhi oleh rakan sebaya untuk turut serta dalam aktiviti digital se­perti bermain permainan dalam talian atau menggunakan aplikasi media sosial tertentu.

Keperluan untuk ‘bersaing’ di dunia digital seperti memiliki pencapaian dalam permainan atau mengikuti trend semasa di media sosial menyebabkan kanak-kanak berasa tertekan untuk sentiasa terhubung secara dalam talian. Tekanan sosial ini boleh menyebabkan mereka menghabiskan lebih banyak masa dengan peranti digital.

Selain itu, akses kepada teknologi yang mudah dan murah turut menyumbang kepada peningkatan ketagihan digital. Peranti seperti telefon pintar dan tablet kini menjadi keperluan harian dan boleh didapati dengan harga yang berpatutan.

Tambahan pula, peningkatan penggunaan teknologi dalam pembelajaran seperti kelas dalam talian dan aplikasi pendidi­kan turut menyumbang kepada pendedahan yang lebih meluas terhadap peranti digital.

Ketagihan digital dalam kala­ngan kanak-kanak merupakan isu yang semakin membimbangkan dan memberi kesan terhadap perkembangan fizikal, emosi,

Dari segi kesihatan fizikal, ke­tagihan digital boleh menyebabkan pelbagai masalah serius. Salah satu kesan utama ialah gangguan kepada kualiti tidur. Ramai kanak-kanak menghabiskan masa yang berlebihan de­ngan peranti digital, yang menyebabkan mereka mengalami masalah untuk tidur atau mendapatkan tidur yang mencukupi.

Menurut kajian, cahaya biru yang dipancarkan oleh skrin peranti boleh mengganggu penghasilan hormon melatonin yang penting untuk mengawal kitaran tidur seseorang. Akibatnya, kanak-kanak yang ketagih kepada peranti digital sering mengalami masalah kurang tidur dan tidak segar apabila bangun pada keesokan hari.

Satu lagi kesan fizikal yang sering dialami oleh kanak-kanak yang ketagih kepada peranti digital ialah keletihan mata atau dikenali sebagai ‘digital eye strain’. Kanak-kanak yang terlalu lama menatap skrin digital mungkin mengalami gejala seperti mata kering, penglihatan kabur, sakit kepala, dan rasa tidak selesa di kawasan sekitar mata.

Ketagihan digital juga memberi kesan yang negatif terhadap kesihatan emosi dan mental kanak-kanak. Salah satu kesan utama ialah tekanan dan kegelisahan. Mereka cenderung membandingkan diri dengan orang lain di media sosial, yang boleh menyebabkan perasaan rendah diri dan kegelisahan. Kajian me­nunjukkan bahawa kanak-kanak yang terdedah kepada tekanan sebegini berisiko lebih tinggi untuk mengalami masalah kesihatan mental seperti kemurungan.

Dari segi sosial, ketagihan digital boleh mengurangkan inte­raksi sosial kanak-kanak di dunia nyata. Kanak-kanak akan kurang melibatkan diri dalam aktiviti sosial bersama keluarga dan rakan-rakan. Mereka lebih suka berinteraksi melalui peranti berbanding bersemuka.

Hadkan masa

Terdapat beberapa cadangan dan saranan yang boleh diambil untuk memastikan penggunaan teknologi yang seimbang dan bertanggungjawab. Peranan pihak berkuasa adalah sangat penting dalam menangani isu ini melalui penggubalan polisi dan undang-undang yang berkesan.

Kerajaan dan pihak berkuasa boleh memperkenalkan dasar yang mengehadkan masa penggunaan peranti untuk kanak-kanak, seperti menetapkan waktu penggunaan terutamanya pada waktu malam. Di samping itu, pihak berkuasa boleh mewajibkan pengeluar peranti yang menyediakan ciri kawalan ibu bapa (parental control) yang mudah diakses.

Kerjasama antara ibu bapa dan guru juga memainkan pe­ranan penting dalam menangani masalah ketagihan digital. Ibu bapa perlu melibatkan diri dalam usaha memastikan anak-anak mereka menggunakan teknologi dengan cara yang seimbang, manakala guru boleh membantu mendidik kanak-kanak tentang kepentingan pengurusan masa.

Satu lagi langkah yang boleh diambil ialah melalui program intervensi yang dijalankan di peringkat komuniti. Program ini boleh bertujuan untuk me­ningkatkan kesedaran tentang bahaya ketagihan digital dan memberikan panduan tentang cara menguruskan penggunaan teknologi dengan bijak. Contohnya, pihak komuniti boleh menganjurkan bengkel, ceramah, atau aktiviti luar yang mengga­lakkan kanak-kanak melibatkan diri dalam aktiviti tanpa skrin seperti bersukan, bermain secara tradisional, atau menyertai program kesukarelawanan.

Harapan utama adalah agar generasi muda dapat membesar dalam persekitaran yang seimbang, di mana teknologi digunakan sebagai alat untuk memperkayakan kehidupan dan bukannya menjadi penghalang kepada potensi sebenar mereka.

Bayangkan sebuah dunia di mana kanak-kanak dapat menjalani kehidupan yang penuh dengan kreativiti, interaksi sosial yang sihat, serta keseimbangan antara dunia digital dan realiti. Dengan usaha yang berterusan dan kesedaran yang tinggi, kita dapat melahirkan generasi yang bukan sahaja celik teknologi, tetapi juga celik emosi dan nilai, yang mampu mengendalikan teknologi dengan bijak dan menjadi pemimpin masa hadapan yang berdaya saing, berintegriti, serta mempunyai jiwa yang kuat.

Semoga kita semua dapat bersama-sama membentuk masa depan yang lebih cerah dan harmoni untuk generasi akan datang.

Dr. Nor Syamimi Mohamed Adnan ialah Pensyarah Kanan Jabatan Bahasa dan Pengajian Umum, Fakulti Perniagaan dan Komunikasi, Universiti Malaysia Perlis